Inka i Żołnierze Wyklęci – wystawa w Muzeum Miejskim przywraca pamięć

W salach Muzeum Miejskiego tworzy się opowieść o młodej kobiecie, której wybór zmienił życie i stał się symbolem powojennego oporu. W Jastrzębiu-Zdroju otwarcie wystawy ma przypomnieć nie tylko los Danuty Siedzikówny „Inki”, lecz także szerszy kontekst działalności Żołnierzy Wyklętych. Ekspozycja łączy dokumenty, fotografie i wspomnienia tak, by historia była zrozumiała i namacalna.

• Muzeum Miejskie – jak pokazano Danutę Siedzikówną w szerszym kontekście podziemia
• W Jastrzębiu-Zdroju program wystawy i wydarzenia towarzyszące

Muzeum Miejskie – jak pokazano Danutę Siedzikówną w szerszym kontekście podziemia

Danuta Siedzikówna, znana jako Inka, przyszła na świat 3 września 1928 w Guszczewinie. Dzieciństwo i młodość naznaczyły tragedie rodzinne: ojca deportowano przez NKWD, matka zginęła pod okupacją niemiecką. Mając około piętnastu lat złożyła przysięgę Armii Krajowej i przeszła szkolenie sanitarne. Po wkroczeniu sowieckich władz nie zaprzestała działalności konspiracyjnej, została aresztowana w 1945 przez struktury bezpieczeństwa, a następnie uwolniona i wstąpiła do V. Wileńskiej Brygady Armii Krajowej dowodzonej przez mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszkę”.

W oddziale pełniła obowiązki sanitariuszki – opiekowała się rannymi, organizowała pomoc medyczną i działała w warunkach ciągłego zagrożenia ze strony Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa oraz NKWD. Aresztowano ją ponownie w lipcu 1946 w Gdańsku; wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Gdańsku z 3 sierpnia 1946 została skazana na karę śmierci. Wyrok wykonano 28 sierpnia 1946 — w chwili egzekucji miała siedemnaście lat.

“Powiedzcie mojej babci, że zachowałam się jak trzeba”
— Danuta Siedzikówna

Ekspozycja stara się osadzić jej los w panoramie powojennego oporu. Pokazywane są dokumenty sądowe, materiały archiwalne, fotografie i opracowania historyczne, które ukazują metody działania struktur komunistycznych i skalę represji. Wystawa tłumaczy również, dlaczego wielu żołnierzy, po formalnym zakończeniu wojny, nie zaakceptowało nowych realiów politycznych i kontynuowało działalność zbrojną.

W Jastrzębiu-Zdroju program wystawy i wydarzenia towarzyszące

Muzeum uzupełni wystawę wydarzeniami, które mają pogłębić odbiór i ułatwić rozmowę o trudnej historii. Najważniejsze punkty programu to:

• Otwarcie wystawy – 28 lutego o godzinie 14:00 w Muzeum Miejskim w Jastrzębiu-Zdroju.
• Pokazy filmów dokumentalnych o Żołnierzach Wyklętych – 1 marca w sali warsztatowej Muzeum przy ul. Mikołaja Witczaka 3.
• Koncert Pawła Piekarczyka pt. Armia Podziemna Powraca – 10 marca o godzinie 18:00 w Domu Zdrojowym.

Wystawa opowiada zarówno o jednostkowym dramacie, jak i o mechanizmach systemu represji – od obław i procesów pokazowych po tajne pochówki, które przez dekady zacierały pamięć o setkach ofiar. W przywracaniu imienia pomogły badania archiwalne, ekshumacje i identyfikacje prowadzone m.in. przez Instytut Pamięci Narodowej.

Muzealna opowieść nie kończy się na faktach – stawia też pytania o cenę wierności przysiędze i o to, co znaczy pamiętać.

Dla tych, którzy planują wizytę, warto wiedzieć, że pokazy filmowe odbywają się w okolicach 1 marca – daty, która w świadomości wielu Polaków wiąże się z pamięcią o Żołnierzach Wyklętych. Ekspozycja i program to okazja do rozmowy międzypokoleniowej, materiał dydaktyczny dla szkół oraz punkt wyjścia do lokalnych dyskusji o historii widzianej z perspektywy kosztów osobistych i społecznych. Wejście na wystawę pozwala obejrzeć dokumenty rzadko dostępne publicznie i skonfrontować znane narracje z konkretnymi świadectwami – to doświadczenie wartościowe zarówno dla pasjonatów historii, jak i dla tych, którzy szukają punktu zaczepienia w opowieści o powojennej Polsce.

na podstawie: UM Jastrzębie-Zdrój.