Czy dom na terenie szkód górniczych da się zabezpieczyć? Fakty, koszty i mity z perspektywy mieszkańców Jastrzębia-Zdroju

W Jastrzębiu-Zdroju przechyły fundamentów czy pękające ściany nie budzą niczyjego zdziwienia. Wpływy działalności górniczej są tu odczuwalne od lat, a wiele domów, szczególnie tych starszych, nie było projektowanych z myślą o pracy terenu na taką skalę. Nic więc dziwnego, że pytanie o możliwość zabezpieczenia budynku przed szkodami górniczymi wraca w rozmowach mieszkańców bardzo często — zwłaszcza wtedy, gdy planują remont, rozbudowę lub dopiero kupują nieruchomość. To jednak temat, w którym łatwo wpaść w pułapkę uproszczeń. Szkody górnicze nie są „jednym problemem”, który można zabezpieczyć jednym rozwiązaniem. W Jastrzębiu każdy przypadek wygląda inaczej.

Czy zabezpieczenia przed szkodami górniczymi naprawdę działają?

Z technicznego punktu widzenia istnieją rozwiązania, które mogą zmniejszyć wpływ deformacji terenu na budynek — od wzmocnień fundamentów po konstrukcje o zwiększonej elastyczności. Niestety nie ma jednak technologii, która całkowicie „wyłączy” wpływy eksploatacji.

To dlatego w wielu przypadkach zabezpieczenia nie polegają na naprawie szkody górniczej, ale na zmniejszeniu przyszłych skutków pracy gruntu. Trzeba też pamiętać, że deformacje terenu w Jastrzębiu-Zdroju bywają bardzo zróżnicowane.

W tej części Śląska różnice potrafią być widoczne nawet między sąsiednimi ulicami: jeden dom stoi stabilnie, inny kilka metrów dalej przechyla się o kilka centymetrów. Każde zabezpieczenie musi więc wynikać z analizy lokalnych warunków.

Kiedy zabezpieczenia przed szkodami górniczymi mogą okazać się niewystarczające?

W Jastrzębiu-Zdroju trudno mówić o uniwersalnych zasadach, bo każdy budynek może inaczej reagować na działalność kopalni. Jednak są sytuacje, w których zabezpieczenia okazują się szczególnie istotne: przy planowanej budowie domu, podczas generalnego remontu, przy istniejących deformacjach gruntu, a także na terenach, o których wiadomo, że eksploatacja będzie prowadzona w kolejnych latach.

Są też sytuacje, w których nawet staranne zabezpieczenia nie uchronią konstrukcji przed wszystkimi skutkami eksploatacji — zwłaszcza gdy deformacje są duże lub dynamiczne. I to nie jest kwestia jakości wykonania, tylko realnego wpływu przedsiębiorstwa górniczego na teren.

Adwokat Barbara Krajewska zwraca uwagę na aspekt, o którym wielu mieszkańców nie myśli:

„W Jastrzębiu-Zdroju zabezpieczenie budynku nie zawsze eliminuje wpływy eksploatacji. Jego rolą często jest ograniczenie skutków, ale żeby miało sens, musi wynikać z konkretnej diagnozy. Inaczej może okazać się działaniem pozornym.”

Zwrot kosztów zabezpieczenia przed szkodami górniczymi – dla kogo?

W potocznym rozumieniu panuje przekonanie, że jeśli ktoś „zabezpieczy dom”, przedsiębiorstwo górnicze zwróci koszt takich prac. Tymczasem prawo nie działa automatycznie.

O zwrot kosztów zabezpieczenia przed szkodami górniczymi można ubiegać się od przedsiębiorstwa górniczego, ale tylko wtedy, gdy zabezpieczenia są uzasadnione wpływami eksploatacji oraz spełniają określone kryteria techniczne i ekonomiczne.

Problem w tym, że przeciętny właściciel domu nie jest w stanie ocenić tego samodzielnie. Potrzebna jest analiza gruntu, ocena rzeczywistego zagrożenia i wskazanie, czy zabezpieczenie faktycznie było konieczne. Część mieszkańców instynktownie wykonuje zabezpieczenia z własnych środków, licząc, że później uda się odzyskać pieniądze. Bywa jednak, że bez odpowiedniej dokumentacji lub uzasadnienia taki zwrot nie jest możliwy.

Jak zabezpieczyć dom przed szkodami górniczymi?

Poszkodowani często wyobrażają sobie zabezpieczenia jako jedną konkretną czynność, np. wzmocnienie fundamentów. Tymczasem w praktyce może to oznaczać wiele różnych działań — od drobnych prac konstrukcyjnych po poważne ingerencje w układ nośny.

Co więcej, samo słowo „zabezpieczenie” w kontekście szkód górniczych ma znaczenie prawne. Nie wszystko, co właściciel uzna za ochronę swojej nieruchomości, będzie uznane za rzeczywistą konieczność wynikającą z pracy gruntu.

To właśnie dlatego ocena eksperta ma tak duże znaczenie: pozwala ustalić, czy dane działanie rzeczywiście jest formą ochrony przed wpływami eksploatacji, czy jedynie modernizacją, która nie musi być refundowana.

Co powinni wziąć pod uwagę mieszkańcy Jastrzębia-Zdroju?

Przede wszystkim to, że zabezpieczenie budynku przed szkodami górniczymi nie jest jedynie kwestią techniczną. W regionie takim jak Jastrzębie-Zdrój to również temat prawny. Ocena, czy zabezpieczenie jest zasadne, czy można ubiegać się o zwrot kosztów i czy prace były faktycznie konieczne — wymaga wiedzy z różnych dziedzin.

Dlatego zanim podejmie się jakiekolwiek działania warto skonsultować stan nieruchomości z ekspertem, który zna specyfikę lokalnych szkód. Taka analiza daje nie tylko wiedzę, ale też poczucie, że decyzje podejmowane są w oparciu o realne dane, a nie domysły.

Artykuł, który Państwo przeczytali, jest sponsorowany przez Krajewska i Wspólnicy Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych sp. k. z siedzibą w Katowicach. Jednocześnie informujemy, że niniejszy materiał stanowi informowanie o wykonywaniu zawodu radcy prawnego w rozumieniu art. 31 ust. 2 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego oraz informację handlową w rozumieniu § 23 ust. 2 Kodeksu Etyki Adwokackiej.