Cztery medale dla ludzi, którzy ocalają pamięć Jastrzębia-Zdroju

Łóżko z dzieciństwa, rodzinny kredens, stare fotografie i zapisane wspomnienia – takie ślady przeszłości przez lata ratowali członkowie Towarzystwa Miłośników Ziemi Jastrzębskiej. Teraz cztery osoby związane ze stowarzyszeniem otrzymały medale „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Ich praca pomogła stworzyć zasób, z którego mogą korzystać mieszkańcy Jastrzębia-Zdroju i kolejne pokolenia.

• Cztery odznaczenia za lata dokumentowania historii
• Przedmioty z prywatnych domów trafiły do muzeum
• Od górniczych tradycji po kronikę Moszczenicy

Cztery odznaczenia za lata dokumentowania historii

Marian Górny, Józef Ciałoń, Michał Oślizło i Urszula Marcinowska zostali uhonorowani medalami przyznawanymi przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. To jedno z najważniejszych polskich wyróżnień w dziedzinie kultury. Gratulacje odznaczonym przekazał również prezydent miasta.

W uzasadnieniu podkreślono wieloletnią pracę Towarzystwa nad dokumentowaniem historii miasta, jego dzielnic i sołectw, a także ochroną śląskich tradycji. Prezydent zwrócił uwagę, że działalność członków stowarzyszenia przez lata miała przede wszystkim społeczny i często mało widoczny charakter.

Od wielu lat członkowie Towarzystwa z niezwykłą konsekwencją dokumentują historię naszego miasta, jego dzielnic i sołectw, pielęgnują śląskie tradycje oraz przekazują wiedzę kolejnym pokoleniom.

Towarzystwo powstało w 1995 roku z inicjatywy samorządowców i regionalistów. Wtedy dostrzegano potrzebę opisania dziejów szybko rozwijającego się Jastrzębia-Zdroju oraz zachowania śladów wcześniejszego życia mieszkańców.

Od początku stowarzyszenie łączyło osoby z różnych środowisk – historyków, nauczycieli, społeczników, ludzi kultury, byłych górników i pasjonatów regionu. Od ponad trzech dekad kieruje nim Marian Górny, pierwszy i jedyny prezes organizacji.

Dorobek Towarzystwa obejmuje:

• dziesiątki publikacji i setki artykułów,
• pięć tomów „Jastrzębskiej Biblioteki Historycznej”,
• konkursy genealogiczne, odczyty i spotkania z mieszkańcami,
• biuletyn poświęcony historii i kulturze miasta,
• dokumentację śląskiej gwary, zwyczajów oraz zanikających elementów kultury materialnej i niematerialnej.

Przedmioty z prywatnych domów trafiły do muzeum

Przez lata członkowie Towarzystwa zabiegali o utworzenie miejskiego muzeum. Chodziło o miejsce, w którym pamiątki związane z historią Jastrzębia-Zdroju nie będą rozproszone w prywatnych zbiorach, lecz zostaną udostępnione szerszej grupie odbiorców.

Na początku tego roku powstało Muzeum Miasta Jastrzębie-Zdrój. W jego zbiorach znalazły się przedmioty wcześniej przekazywane przez członków stowarzyszenia do Galerii Historii Miasta. Część z nich miała dla darczyńców osobiste znaczenie.

Przekazywaliśmy to, co sami przez lata ratowaliśmy od zapomnienia. Dla wielu z nas były to bardzo osobiste pamiątki.

Marian Górny przekazał między innymi łóżko, na którym spał jako dziecko, oraz kredens z rodzinnego domu. Jak wyjaśniał, decyzja o oddaniu takich rzeczy nie była łatwa, ale dzięki temu mogą służyć mieszkańcom i przyszłym pokoleniom. Zgromadzenie pamiątek w muzeum sprawia też, że osoby zainteresowane historią miasta mogą szukać jej śladów w jednym, publicznie dostępnym miejscu.

Dla prezesa Towarzystwa same eksponaty są jednak tylko częścią większej pracy. Równie istotne było zapisywanie relacji ludzi pamiętających dawne Jastrzębie, zanim te wspomnienia przepadną. Dokumenty, fotografie i książki miały zachować nie tylko wygląd minionych miejsc, lecz także doświadczenia ich mieszkańców.

Eksponaty są ważne, ale jeszcze ważniejsze są ludzkie wspomnienia.

Od górniczych tradycji po kronikę Moszczenicy

Czworo odznaczonych wnosiło do działalności Towarzystwa różne doświadczenia i zainteresowania. Marian Górny zajmował się dokumentowaniem dziejów miasta, współtworzył publikacje historyczne i popularyzował wiedzę o regionie. Zabiegał także o ochronę śląskiej gwary oraz regionalnych zwyczajów.

Józef Ciałoń łączył pracę górnika z działalnością muzyczną i społeczną. Organizował wydarzenia muzyczne, wspierał młodych instrumentalistów, a równocześnie uczestniczył w dokumentowaniu historii Jastrzębia-Zdroju.

Michał Oślizło zajmował się pielęgnowaniem tradycji górniczych. Jako przewodnik i wychowawca młodzieży przybliżał historię regionu, angażując się również w ochronę miejscowego dziedzictwa.

Urszula Marcinowska dokumentowała dzieje miasta i współtworzyła publikacje historyczne. Jest autorką opracowań poświęconych Jastrzębiu-Zdroju oraz najnowszej monografii parafii w Moszczenicy. Jej praca kronikarska uzupełnia wiedzę o ludziach i miejscach, które tworzyły historię poszczególnych części miasta.

Medale „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” są wyróżnieniem dla tych czterech osób, ale także dla innych członków Towarzystwa i społeczników zaangażowanych w podobne działania. Dzięki ich pracy mieszkańcy mogą sięgać po książki, fotografie, dokumenty i pamiątki, które wcześniej pozostawały w prywatnych domach. To właśnie z takich materiałów powstaje pełniejszy obraz historii Jastrzębia-Zdroju.

na podstawie: Urząd Miasta Jastrzębie-Zdrój.