Panoramy Sprzed Trzech Wieku w Karwinie – jak zmieniły się śląskie miasta

W zámku Fryštát w Karvinie pokazano ryciny, które przenoszą widza w XVIII wiek i zmuszają do porównania z dzisiejszym obliczem miast Śląska. Ekspozycja łączy dzieła jednego autora z historycznymi narracjami miejsc, a darmowy wstęp zachęca do bliskiego oglądu. Wystawa przypomina, że mapa regionu to nie tylko ulice i budynki, lecz także opowieść o przemianach i pamięci.

• W Karwinie w zámku Fryštát – jak zrodził się pomysł wystawy
• Wernerowskie panoramy jako mapa przemian śląskich miast

W Karwinie w zámku Fryštát – jak zrodził się pomysł wystawy

Na wystawie pokazano prace autora, którego nazwisko od lat pojawia się w opisie śląskiej ikonografii – Friedrich Bernard Werner (1690–1776). Głównym eksponatem jest jego seria zatytułowana Scenographia Urbium Silesiae – zbiór 11 tablic z połowy XVIII wieku, zawierający 84 ryciny prezentujące panoramy 77 miast dawnych ziem śląskich. Zbiór przechowywany jest w Muzeum w Ostawie i stał się osią czesko-polskiego projektu wystawienniczego.

Inicjatorem i partnerami projektu były instytucje muzealne, w tym Muzeum w Raciborzu, a przedsięwzięcie otrzymało wsparcie finansowe Unii Europejskiej za pośrednictwem Euroregionu Śląskiego. Pomysł zrealizowano w 2022 roku, a od 2023 roku ekspozycja jest prezentowana także w instytucjach miast uczestniczących w projekcie oraz poza ich granicami.

Wernerowskie panoramy jako mapa przemian śląskich miast

Kuratorzy postawili na kontrast między dawnym wizerunkiem a współczesnością – stąd wybór 19 miejsc z obszaru Górnego Śląska, które znalazły się na wystawie. Wybrane lokalizacje po obu stronach granicy ilustrują różne losy urbanistyczne, architektoniczne i społeczno-kulturowe regionu.

Na ekspozycji zobaczyć można między innymi miasta z Polski:

• Cieszyn
• Głogówek
• Głubczyce
• Głuchołazy
• Kędzierzyn-Koźle
• Krapkowice
• Nysa
• Opole
• Paczków
• Prudnik
• Racibórz

oraz miasta z Czech:

• Andělská Hora
• Bruntál
• Javorník
• Karviná
• Krnov
• Opava
• Osoblaha
• Zlaté Hory

Dodatkowe materiały, w tym katalog i fotografie, zostały przygotowane w ramach projektu i są dostępne na oficjalnej stronie projektu. Odwiedzający mogą porównać szczegóły dawnych widoków z dzisiejszymi fotografiami i zobaczyć, jak zmieniały się rynki, fortyfikacje czy układy ulic.

Praktyczne informacje dla planujących wizytę:

• Miejsce: zámek Fryštát, Karviná
• Dni i godziny zwiedzania: wtorek–niedziela, 10:00–16:00
• Wstęp: wstęp wolny
• Projekt zainicjowano: 2022
• Wystawa w ruchu od: 2023

Warto sprawdzić przed wyjazdem terminy prezentacji w innych miastach oraz dostępność katalogu online na oficjalnej stronie projektu.

Perspektywa lokalna i znaczenie wystawy są proste – to nie tylko estetyczne spotkanie z grafiką XVIII wieku, lecz też okazja do oglądu własnego miasta w dłuższej perspektywie. Dla mieszkańców regionu porównanie historycznych panoram z dzisiejszym układem zabudowy może stać się impulsem do rozmowy o pamięci miejsca, rewitalizacji i ochronie zabytków. Pokazywane ryciny pokazują, że elementy tożsamości miejskiej kształtowały się przez stulecia i wciąż wpływają na sposób, w jaki patrzymy na przestrzeń, którą zamieszkujemy.

na podstawie: UM Jastrzębie-Zdrój.