Nowe centrum Jastrzębia-Zdroju ma powstać wśród istniejącej zieleni

W miejscu planowanej Strefy Centrum nie ma powstać kolejny urządzony park ani kopia rynku z sąsiednich miast. Władze Jastrzębia-Zdroju i projektanci chcą najpierw rozpoznać istniejący ekosystem, a dopiero później wpisać w niego miejskie funkcje. Teren ma łączyć spotkania, usługi i wydarzenia z zielenią oraz retencją sięgającą około 7 tys. m³. O tym, jaki kształt przyjmie ta przestrzeń, współdecydują także mieszkańcy.

• Strefa Centrum ma zachować więcej niż pojedyncze drzewa
• Miejskie funkcje bez kopiowania historycznych rynków
• Mieszkańcy wskazują, czego potrzebuje przyszłe centrum

Strefa Centrum ma zachować więcej niż pojedyncze drzewa

Przygotowywana koncepcja zakłada odejście od myślenia o terenie jak o pustej działce, którą można dowolnie zabudować. Przez dziesięciolecia powstało tam środowisko o mozaikowym charakterze, zależne od roślinności, ukształtowania terenu i stosunków wodnych.

Miasto kupiło ten obszar, aby mieć wpływ na jego dalsze wykorzystanie i ochronę przyrodniczych wartości. Planowane funkcje miejskie mają zostać połączone z zachowaniem najcenniejszych fragmentów istniejącej przestrzeni.

– Kupiliśmy ten teren, aby mieć realny wpływ na jego przyszłość i możliwość ocalenia tej unikalnej przestrzeni bioróżnorodności. Chcemy połączyć rozwój funkcji miejskich z zachowaniem wartości przyrodniczych tego obszaru – podkreśla prezydent Jastrzębia-Zdroju Michał Urgoł.

Projektanci z pracowni Medusa Group wskazują, że Jastrzębie-Zdrój znajduje się w innej sytuacji niż miasta, które muszą odtwarzać zieleń w swoich centrach. W Warszawie, Łodzi czy Katowicach takie działania podejmowano w wielu miejscach, natomiast na terenie Strefy Centrum wartościowa przyrodniczo przestrzeń już istnieje.

– Nie musimy jej tworzyć od nowa. Najważniejsze jest rozpoznanie tego środowiska i zachowanie jego najcenniejszych fragmentów – mówi Przemysław Łukasik z Medusa Group.

Z tego założenia wynika określenie „architektura zatopiona w zieleni”. Zieleń nie ma być dekoracją dodaną do gotowej zabudowy. To budynki, ciągi piesze i inne elementy przyszłego centrum powinny zostać dopasowane do krajobrazu, który już ukształtował się na tym terenie.

Znaczenie ma także woda. Potencjał retencyjny Strefy Centrum oszacowano na około 7 tys. m³. Oznacza to, że przy projektowaniu trzeba uwzględnić nie tylko drzewa, lecz także naturalne zależności między roślinnością, terenem i wodą.

– Chodzi o poszanowanie tego, co jest. Nie tylko pojedynczych drzew, ale całego środowiska. To przestrzeń, która już funkcjonuje jako pewien ekosystem. Projektowanie powinno ten potencjał wykorzystać, a nie go zastępować – podkreśla Przemysław Łukasik.

Miejskie funkcje bez kopiowania historycznych rynków

Strefa Centrum nie ma pozostać nieurządzonym terenem zielonym. Założenie przewiduje wielofunkcyjną przestrzeń codziennego użytku, inną niż Park Zdrojowy i pozbawioną sztucznej stylizacji na historyczny rynek znany z Rybnika czy Wodzisławia Śląskiego.

Wśród możliwych funkcji wymieniane są:

• miejsca codziennych spotkań i odpoczynku,
• kawiarnie oraz usługi,
• przestrzenie do organizowania wydarzeń,
• zabudowa mieszkaniowa.

Nie przesądzono jeszcze, które z tych elementów zostaną ostatecznie uwzględnione. Chodzi o stworzenie współczesnego centrum odpowiadającego charakterowi Jastrzębia-Zdroju, rozwijającego się jako młody ośrodek przemysłowy i mieszkaniowy. Park Zdrojowy może zachować swój odrębny charakter, a Strefa Centrum pełnić bardziej miejską, codzienną funkcję.

Nad studium programowo-przestrzennym pracuje Medusa Group z Bytomia. W przygotowanie analiz i koncepcji zaangażowano także zespoły A2P2, architecture&planning oraz topoScape. W pracach uczestniczą między innymi:

• architekci,
• urbaniści,
• socjolodzy,
• architekci krajobrazu,
• fitosocjolodzy,
• specjaliści z innych dziedzin.

Tak szeroki skład zespołu ma pomóc połączyć kwestie projektowe, społeczne i przyrodnicze. Dzięki temu przed wskazaniem konkretnych budynków można ocenić, jakie rozwiązania będą pasować do warunków tego terenu.

Powiązany artykuł

Strefa Centrum ma już plan. W sercu Jastrzębia-Zdroju rusza ważne studium

Mieszkańcy wskazują, czego potrzebuje przyszłe centrum

Pierwszy etap konsultacji społecznych rozpoczął się 10 sierpnia i ma charakter diagnostyczny. Do 6 września mieszkańcy mogą wypowiedzieć się na temat funkcji przyszłego centrum, jego wyglądu oraz elementów, których nie powinno w nim zabraknąć.

Opinie są zbierane kilkoma drogami:

• przez geoankietę internetową,
• w punktach konsultacyjnych,
• podczas rozmów prowadzonych na ulicach przez socjologa,
• w bezpośrednich rozmowach z zespołem projektowym.

Przedstawiciele zespołu konsultacyjnego informują, że mieszkańcy chętnie dzielili się pomysłami. W proces mają zostać włączone również organizacje społeczne i ekologiczne, których wiedza może uzupełnić rozpoznanie potrzeb oraz przyrodniczych uwarunkowań Strefy Centrum.

Kolejny etap ma dotyczyć już możliwych sposobów zagospodarowania terenu. Na podstawie zebranych opinii, analiz i prac projektowych powstanie koncepcja zagospodarowania. Miasto zakłada, że będzie gotowa do końca tego roku.

Na tym etapie nie wskazano jeszcze miejsca dla konkretnego budynku. Najpierw ma zostać ustalone, jakiego centrum potrzebują mieszkańcy: miejskiego, ale powiązanego z przyrodą; przeznaczonego na spotkania, a jednocześnie pozwalającego odpocząć; nowoczesnego, lecz uwzględniającego środowisko, które kształtowało się przez dziesięciolecia._久久爱

na podstawie: UM Jastrzębie-Zdrój.